Muzyka w polskich filmach roku 2011

Inne jednak zjawisko zwraca uwagę − oto sporo filmów, także tych wysokobudżetowych, obywa się niemal zupełnie bez specjalnie dla niej pisanej muzyki!

Zastępują ją znane i lubiane piosenki zespołów takich jak: Kombi (Wyjazd integracyjny, reż. Przemysław Angerman), Varius Manx Roberta Jansona (Wojna żeńsko-męska, reż. Łukasz Palkowski), Farba i inne (Świnki, reż. Robert Gliński), czy wreszcie wszystkie hity lat 80. w wykonaniu Perfectu, Maanamu, Lombardu, Turbo, Kaczmarskiego i Trzcińskiego/Brylla/Prońko (Osiemdziesiąt milionów, reż. Waldemar Krzystek). Oczywiście, w pierwszych wymienionych komediach romantycznych daje to dodatkowy efekt zderzenia treści tekstu z akcją na ekranie; w ostatniej nostalgicznej sensacji sprzyja kreowaniu nastroju. Podobną rolę grają szlagiery kabaretowe i patriotyczne w Bitwie warszawskiej 1920 czy szlagiery Warsa i Petersburskiego w Pokaż kotku… Piosenki Krawczyka i Trzcińskiego funkcjonują jako cytaty z epoki i ironiczne odwołanie w zbuntowanym Made in Poland (reż. Przemysław Wojcieszek), wplecione w ostry punk Jakuba Kapsy (gitara, bas, syntezator, perkusja i saksofon). Szczególną rolę zyskują z kolei w pamflecie na prowincjonalność, jakim jest Maraton tańca (reż. Magdalena Łazarkiewicz), gdzie liczne numery Bartosza Dziedzica stylizowane są na parkietowe hity, zaś muzykę autonomiczną skomponował Antoni Komasa-Łazarkiewicz.

Podobne kompilacje żywią się oczywiście także klasyką. W gadanym kinie drogi Baby są jakieś inne (reż. Marek Koterski) znalazło się miejsce tylko dla Preludium c-moll Chopina i piosenki Roberta Friedricha. W Erratum (reż. Marek Lechki) rozbrzmiewają fragmenty Ave Maria Schuberta i Koncertu fortepianowego Es-dur Liszta obok niezwykle dyskretnej muzyki Bartosza Straburzyńskiego i zespołu o apetycznej nazwie Chicken on Pasta z udziałem samego reżysera. Manieryzmu eksperymentalnych Italiani (reż. Łukasz Barczyk) nie jest w stanie uratować nawet Vivaldi. Muzyka klasyczna jako taka odegrała ważną rolę fabularną tylko w jednym filmie roku 2011, Wygranym (reż. Wiesław Saniewski) o święcącym tryumfy młodym pianiście, który rezygnuje z kariery. Z licznymi utworami Chopina (Koncert fortepianowy f-moll, Sonata h-moll, Scherzo b-moll, Walc op. 64 nr 2, Fantazja-Impromptu op. 66, Nokturn op. posth) rywalizują tu, co znamienne, Elvis Presley (trzy piosenki) i… Gienek Loska.

Muzyka w najlepszych filmach tego sezonu nie trzyma się sztywnych podziałów gatunkowych.

Choć Sala samobójców (reż Jan Komasa) zaczyna się od Sobowtóra Schuberta, a kończy Orfeuszem i Eurydyką Glucka, to w środku rozbrzmiewa alternatywna elektronika Michała Jacaszka i innych. Świetnie ilustruje to konflikt między nastoletnim bohaterem zagubionym w świecie wirtualnym a wiecznie zapracowanymi rodzicami aspirującymi do elity. Trudne zadanie stanęło przed Isidorosem Papadakisem, autorem ścieżki dźwiękowej do jednego z najlepszych filmów roku, oryginalnego debiutu Daas (reż. Adeian Panek). Historia XVIII-wiecznego mesjasza lub szarlatana z jednej strony skłania do stylizacji na epokę przełomu baroku i klasycyzmu (flet, obój, klarnet, fortepian i kwintet smyczkowy), a z drugiej – otwiera możliwości oddania walki rozumu i ducha w partiach wokalnych, pełnych intrygujących efektów.

Z kolei w Wymyku (reż. Greg Zgliński) kompozytor Jacek Grudzień, znany z muzyki współczesnej, postawił na przestrzenne, nieco ambientowe brzmienia gitar (także sam reżyser), fortepianu (także sam kompozytor), oraz sekcji rytmicznej i chóru, z pięknym końcowym numerem. Znamienne, że autorstwo rozciąga się w tym wypadku także na muzykę, podobnie jak we wspomnianym Erratum czy Młynie i krzyżu (reż. Lech Majewski), gdzie za ścieżkę dźwiękową odpowiadał sam reżyser wraz z Józefem Skrzekiem. W efekcie dużo tu uduchowionych, archaicznych chórów – w końcu film w niezwykle wyrafinowany sposób ożywia obraz Breughla – ale nie bez anachronicznego fortepianu. Wreszcie szczególnie trudne zadanie stanęło przed kompozytorami do dwóch animacji: wspomnianym Piotrem Dziubkiem z Drogi na drugą stronę oraz Janem Duszyńskim i Jackiem Szymkiewiczem z Jeża Jerzego (reż. Wojciech Wawszczyk, Jakub Tarkowski, Tomasz Leśniak). W pierwszym jest sporo nawiązań do tradycji gatunku, a całość ma nostalgiczno-cyrkowy charakter; w drugim − znacznie więcej trafnych i samoświadomych parodii muzyki młodzieżowej i filmowej.

Ta skrótowa wyliczanka bynajmniej nie wyczerpuje tematu. Aktywnie działają kompozytorzy polscy za granicą: Jan A.P. Kaczmarek (jedyny nasz laureat Oscara w kategorii muzyki filmowej) czy Abel Korzeniowski (coraz większe sukcesy w Hollywood). To właśnie ten pierwszy w roku 2011 powołał do życia w Poznaniu Międzynarodowy Festiwal Filmu i Muzyki „Transatlantyk”, pionierską imprezę tego typu w kraju. W jej ramach, oprócz szeregu świetnych koncertów (Balanescu Quartet, Atom String Quartet, Orkiestra Rybczyńskiego z muzyką live), odbyły się dwa konkursy dla młodych twórców do lat 35 − kompozycji i improwizacji do zadanych fragmentów. W pierwszym laureatem nagrody Transatlantyk Young Composer (20 000 dolarów!) został Matthijs Kieboom z Holandii, a wśród dziesięciu finalistów znaleźli się Monika Cybulska i Krzysztof Janczak, absolwent muzykologii UW, który zdobył III nagrodę. Z kolei nagroda Instant Composition Contest (10 000 dolarów) powędrowała do Dawida Rudnickiego, absolwenta AM w Katowicach. Poznański Transatlantyk odbył się w roku 2012 ponownie i w ten sposób wraz z krakowskim Festiwalem Muzyki Filmowej oraz warszawsko-wrocławskim Świętem Kina Niemego społem przyczyniają się do tego, by muzykę filmową jednak było słychać…

Jan Topolski Muzyka filmowa,
w: Muzyka polska 2011. Raport roczny, Warszawa 2013

 
Pokaż cały
 
 
 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij