Udział muzyki polskiej w repertuarach orkiestr w latach 2008-2010

Jeśli pominąć tutaj Chopina, którego 200. rocznica urodzin obchodzona była przez ponad rok, w repertuarach polskich filharmonii dominuje twórczość Mieczysława Karłowicza i Karola Szymanowskiego oraz Grażyny Bacewicz. Dobrze reprezentowane są również utwory: Wojciecha Kilara, Krzysztofa Pendereckiego, Witolda Lutosławskiego i Henryka Mikołaja Góreckiego oraz Krzesimira Dębskiego.

Wyjątkowo pojawiają się w programach dzieła Tadeusza Bairda, Joanny Bruzdowicz, Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego, Józefa Elsnera, Eugeniusza Knapika, Karola Kurpińskiego, Karola Lipińskiego, Artura Malawskiego, Krzysztofa Meyera, Stanisława Moniuszki, Piotra Mossa, Pawła Mykietyna, Zygmunta Noskowskiego, Romana Palestra, Andrzeja Panufnika, Bolesława Szabelskiego, Stanisława Sylwestra Szarzyńskiego, Władysława Szpilmana, Aleksandra Tansmana, Henryka Wieniawskiego.

Przedstawienie procentowego udziału muzyki różnych krajów napotyka na liczne trudności. Statystycy często nie są w stanie pokonać pewnych barier, stąd być może wzmiankowana marginalizacja życia muzycznego w zestawieniach statystycznych. Terminologia, na co dzień doskonale służąca muzykom, krytykom, muzykologom i słuchaczom do komunikacji, zawodzi, gdy chodzi o zestawienia liczbowe. Czy muzyka oratoryjna to działalność chóru, czy orkiestry (co ma znaczenie, gdy siły wykonawcze różnych instytucji łączą się w jednym przedsięwzięciu)? Jaką metodę przyjąć przy ujmowaniu procentowym repertuaru? Czy Preludium e-moll Chopina wykonane w transkrypcji na smyczki obok ogromnych dzieł Brahmsa i Czajkowskiego to 33-proc. udział muzyki polskiej (wedle liczby wykonanych utworów), czy zaniedbywalnie mały (wedle czasu trwania)? W zależności od przyjętego kryterium otrzymać można diametralnie różne wyniki.

Poniżej przedstawiono szacunkowy udział muzyki polskiej w repertuarze symfonicznym koncertów własnych organizowanych przez filharmonie (pod pojęciem „koncertów własnych” rozumieć należy zarówno występ orkiestry filharmonicznej w jej siedzibie, jak i koncert gościnny innego zespołu w cyklu objętym abonamentem dla stałych słuchaczy).

Procentowy udział muzyki polskiej w repertuarach orkiestr filharmonicznych na tle muzyki obcej. Badanie własne na podstawie danych zamieszczanych na stronach internetowych filharmonii.

Podkreślić należy, że w repertuarach poszczególnych instytucji udział muzyki polskiej waha się od 26% do 33%.

Zwraca uwagę duży udział muzyki niemieckiej. Wyjaśnić należy, że zastosowaliśmy to pojęcie nie we współczesnym sensie geograficznym, ale historyczno-stylistycznym. Muzyka niemiecka zatem jest muzyką tworzoną na obszarze używania języka niemieckiego z wyłączeniem Szwajcarii. Oprócz muzyki tworzonej przez kompozytorów urodzonych na terenie rozmaitych państw niemieckich wliczyliśmy również muzykę dawnych Austro-Węgier z wyłączeniem zdecydowanie narodowej twórczości Dvořáka czy Janáčka. Duży udział mają koncerty noworoczne wypełnione dziełami Straussów, Abrahama, Léhara i innych. Trzeba też pamiętać o tym, że rozwój orkiestry przez co najmniej ostatnie dwa stulecia dokonywał się prawie wyłącznie na obszarze języka niemieckiego i, co za tym idzie, zrąb repertuaru standardowego to właśnie muzyka niemiecka w naszym rozumieniu, jej duży udział w repertuarze jest więc niezbędny – z jednej strony publiczność oczekuje tych wykonań, z drugiej zaś strony to podstawowy materiał, na którym orkiestra doskonali swoje rzemiosło.

Orkiestry siedemdziesięcioosobowe preferują dzieła Mozarta (zwłaszcza koncerty, na drugim miejscu symfonie), natomiast orkiestry większe skłaniają się ku repertuarowi późniejszemu, przeznaczonemu na odpowiednio większy skład. W chwili pisania tego raportu (luty 2011) Rok Mahlera i Rok Liszta wpłynęły na repertuar w sposób niezauważalny.

Dobrym przykładem włączania muzyki polskiej do repertuaru jest Polska Orkiestra Radiowa. W ostatnich latach zdobyła sobie renomę zespołu wykonującego repertuar rzadki, ze szczególnym uwzględnieniem „źle obecnych” dzieł kompozytorów polskich. Do najbardziej spektakularnych przedsięwzięć na tym polu należały koncertowe wykonania oper Maria Romana Statkowskiego (inauguracja sezonu 2008/09), Flis Stanisława Moniuszki (koncert inauguracyjny sezonu 2009/10) i Monbar czyli Flibustierowie Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego (inauguracja sezonu 2010/11). Polska Orkiestra Radiowa wyrasta w ostatnich latach (pod dyrekcją Łukasza Borowicza) na zespół, który świadomie i bodaj najbardziej konsekwentnie prezentuje publiczności muzykę kompozytorów polskich. W latach 2008–11 w programach koncertów POR (własnych oraz wykonywanych poza siedzibą, także zagranicznych) znalazły się dzieła, z których wiele daleko wybiega poza ramy standardowego repertuaru: Grażyny Bacewicz, Krzysztofa Baculewskiego, Józefa Brzowskiego, Andrzeja Dobrowolskiego, Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego, Józefa Elsnera, Henryka Mikołaja Góreckiego, Olgi Hans, Wojciecha Kilara, Mieczysława Karłowicza, Stefana Kisielewskiego, Krzysztofa Knittla, Sławomira Kupczaka, Szymona Laksa, Franciszka Lessla, Witolda Lutosławskiego, Pawła Łukaszewskiego, Romana Maciejewskiego, Tadeusza Majerskiego, Artura Malawskiego, Macieja Małeckiego, Czesława Marka, Emila Młynarskiego, Stanisława Moniuszki, Franciszka Mireckiego, Piotra Mossa, Feliksa Nowowiejskiego, Jana Oleszkowicza, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Palestra, Andrzeja Panufnika, Michała Pawełka, Krzysztofa Pendereckiego, Karola Rathausa, Ludomira Różyckiego, Mariana Sawy, Jarosława Siwińskiego, Michała Spisaka, Zygmunta Stojowskiego, Antoniego Szałowskiego, Władysława Szpilmana, Karola Szymanowskiego, Aleksandra Tansmana, Zbigniewa Turskiego, Henryka Warsa, Józefa Zeidlera, Macieja Zielińskiego.

 
Pokaż cały
 
 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij