Strona w przebudowie
Aktualne informacje na temat działań NIMiT znajdują się na stronie nimit.pl.

Publikacje muzyczne w roku 2015

Krzysztof Kwiatkowski: Mistrz dźwięku i ciszy. Luigi Nono - Wydawnictwo Krytyki Politycznej (2015)Na tym cieplejszą pochwałę zasługują śmiałe inicjatywy Wydawnictwa Krytyki Politycznej, które wypuściło na rynek znakomite studium Mistrz dźwięku i ciszy. Luigi Nono Krzysztofa Kwiatkowskiego, zapełniające dotkliwą lukę w polskiej historiografii muzyki współczesnej, oraz Wydawnictwa w Podwórku, które zdecydowało się na publikację dwóch książek dość nietypowych: Awangardy muzyki końca XX wieku, treściwego „przewodnika dla początkujących”, skreślonego piórem filmoznawcy Marcina Borchardta, i Jak pisać o muzyce. O wolnym słuchaniu Filipa Szałaska, czyli eseju o krytyce muzycznej widzianej okiem literaturoznawcy.

Z przyczynkarskiego na ogół dorobku polskich teoretyków i muzykologów zdecydowanie wyróżniają się dwie pozycje: wydana przez Editions Spotkania monografia Karol Kurpiński i jego Europa Marcina Gmysa, profesora poznańskiego UAM, obdarzonego niezwykle lekkim piórem znawcy muzyki polskiej XIX i XX wieku, oraz poprawiony i uzupełniony w drugiej edycji Dyptyk tragiczny. Muzyka i mit w Królu Edypie i Apollu Igora Strawińskiego Marcina Trzęsioka (Wydawnictwo AM w Katowicach) – mistrzowski popis analizy dwóch starożytnych mitów w muzycznym i pozamuzycznym kontekście europejskiego modernizmu, wyrażonej przepiękną, wolną od naukowej nowomowy polszczyzną.

Rosnącą popularnością wśród czytelników – zarówno ze względu na niższą cenę, jak i wygodę użytkowania – cieszą się publikacje wydane w formacie elektronicznym. W przypadku książek poświęconych muzyce klasycznej oferta jest jednak mocno ograniczona. Do najciekawszych pozycji z pewnością należą opublikowane rok wcześniej w formie książkowej Kwintesencje. Pasaże barokowe Dariusza Czai (PWM) oraz cykl wydawniczy Historia muzyki polskiej (Sutkowski Edition), w edycji papierowej polskiej zamknięty w roku 2014, a w angielskiej w 2015, zaś w wersji elektronicznej dostępny za darmo na stronie Narodowego Centrum Kultury.

Oferta audiobooków nie powiększyła się w tym czasie o żadną godną uwagi pozycję dla miłośników muzyki wysokiej. Trudno przewidzieć dalszy rozwój tego segmentu na polskim rynku książki: oficjalna sprzedaż e-booków stanowi niespełna trzy procent sprzedaży ogólnej, a zjawisko piractwa elektronicznego utrudnia przeprowadzenie obiektywnych szacunków zapotrzebowania na treści zapisane w tej formie.

Mazurki kompozytorów polskich na fortepian. Antologia ze zbiorów Biblioteki Narodowej (2015)Wśród propozycji nutowych największego wydawcy – PWM – na szczególną uwagę zasługują dwie wciąż kontynuowane serie: Dzieł wszystkich Henryka Wieniawskiego, przygotowywanych we współpracy z Towarzystwem Muzycznym im. Wieniawskiego w Poznaniu (w 2015 roku dwa zeszyty Mazurków w edycji Zofii Chechlińskiej) oraz Dzieł Mieczysława Karłowicza, wydania o charakterze źródłowo-krytycznym, opracowywanym na podstawie pierwodruków konfrontowanych z autografami bądź autoryzowanymi kopiami partytur (tom VI Rapsodia litewska). Cennym dopełnieniem działalności naszego potentata na rynku nutowym są Mazurki kompozytorów polskich, wydane przez Bibliotekę Narodową w formie antologii obejmującej rękopisy i unikatowe druki utworów powstałych w latach 1803-1994 ze zbiorów własnych, opatrzone komentarzem zawartym w osobnym zeszycie. Nie sposób pominąć publikacji wydawnictwa Musica Iagellonica, zasłużonego przede wszystkim w dziedzinie upowszechniania zabytków polskiej muzyki dawnej (m.in. najnowsze pozycje z serii „Musica in Ecclesia Cathedrali Cracoviensi Audita”). Miejmy nadzieję, że nowe pozycje przygotowane w Zakładzie Muzykologii IS PAN (zwłaszcza wydania krytyczno-źródłowe dzieł Elsnera, Mielczewskiego i Szarzyńskiego) zdążą się ukazać w roku 2016 – w omawianym okresie wydawnictwo nie odnotowało żadnej publikacji materiałów nutowych, skupiając się na opracowaniu zapowiadanych materiałów.

Prywatne wydawnictwa nutowe często z trudem walczą o przetrwanie, plasując swoją ofertę w wąskich niszach bądź zarabiając na publikację ambitniejszych pozycji edycją materiałów edukacyjnych, rozrywkowych i przeznaczonych dla wykonawców-amatorów. Na tym większe uznanie zasługują wysiłki oficyn mozolnie zapełniających białe plamy na mapie historii muzyki polskiej, co przede wszystkim dotyczy gdyńskiego wydawnictwa Eufonium (literatura XIX-wieczna, przede wszystkim na instrumenty smyczkowe i fortepian) oraz  krakowskiej oficyny Euterpe (utwory kompozytorów współczesnych, m.in. Weroniki Ratusińskiej i Aleksandra Lasonia, a także znakomicie opracowane juwenilia Michała Spisaka).

Ważnym elementem działalności wydawnictw muzycznych jest udostępnianie materiałów wykonawczych – także sprowadzanych na życzenie z zagranicy. Celuje w tym Biblioteka Materiałów Orkiestrowych, funkcjonująca w ramach struktur PWM. W omawianym okresie w jej zbiorach znalazły się nowe utwory czołowych kompozytorów polskich, m.in. Agaty Zubel, Pawła Mykietyna, Mikołaja Góreckiego i Jerzego Kornowicza.

 Konkluzje

Oferta muzyczna polskich wydawnictw jest wciąż dość uboga, opracowywana bez związku z bieżącym życiem koncertowym i poza nielicznymi wyjątkami bez rozeznania faktycznych potrzeb rynku. Pozycje najlepiej przygotowane pod względem merytorycznym i najcenniejsze z literackiego punktu widzenia ukazują się często w małych, niszowych oficynach i szybko nikną w powodzi agresywnie promowanych tytułów.

Większość książek powstaje w zbytnim pośpiechu, redagowana pobieżnie przez osoby niedoświadczone w pracy nad tekstem, przekładana przez niekompetentnych tłumaczy, słabo zorientowanych w terminologii i często niedostatecznie biegłych zarówno w języku oryginału, jak w literackiej polszczyźnie. Publikacje „rocznicowe” i „okolicznościowe” mają nieustanne pierwszeństwo przed znacznie ciekawszymi propozycjami obiecujących nieraz autorów, zniechęcanych przez wydawnictwa argumentami o nikłych szansach finansowego powodzenia przedsięwzięcia. Brakuje z jednej strony rzetelnych, a mimo to przystępnych opracowań dla początkujących melomanów, z drugiej zaś – nowoczesnych, erudycyjnych szkiców i rozpraw, plasujących muzykę w szerszym kontekście kulturowym.

Dyrektorzy i redaktorzy programowi powinni radykalnie zmienić podejście do polityki wydawniczej – czujniej obserwować rynki zagraniczne, śledzić postępy rewolucji cyfrowej, pozyskiwać do współpracy redaktorów i tłumaczy wykształconych muzycznie i świetnie przygotowanych pod względem językowym, korzystać z doświadczeń autorów uznanych i skrupulatnie wyszukiwać młodych, dobrze rokujących pisarzy. Oryginalność stylu i lekkość pióra muszą iść w parze z umiejętnością celnego opisu zjawisk dźwiękowych i osadzenia ich w odpowiednim kontekście. Fachowa krytyka i historiografia muzyczna nie mogą ustąpić miejsca miałkiej publicystyce. Książka nie jest produktem tymczasowym – wytrwa dziesięciolecia na półkach miłośników, w zbiorach bibliotek i w elektronicznej chmurze. Napisana bezmyślnie, zredagowana niechlujnie i wypromowana bez pokrycia, w pogoni za krótkotrwałą modą i szybkim zyskiem, wystawi jak najgorsze świadectwo dyscyplinie intelektualnej i kulturze muzycznej naszej epoki.

Dorota Kozińska
2016-08-21

 
Pokaż cały
 
 

Artykuły powiązane

 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij